Lokaal integraal gezondheidsbeleid in opkomst
Ondanks het feit dat het voeren van integraal gezondheidsbeleid binnen gemeenten wettelijk verplicht is, wordt het nog onvoldoende uitgevoerd. Redenen hiervoor zijn het ontbreken van informatie, ervaring en tijd bij de lokale ambtenaren. Gemeenten maken onvoldoende gebruik van methoden voor integraal gezondheidsbeleid. Daarnaast lijken gemeenten advies van 'en over integraal gezondheidsbeleid onvoldoende gestructureerd in te winnen (). Op landelijk niveau bestaat al meer integraal gezondheidsbeleid. Belangrijke succesfactoren voor integraal gezondheidsbeleid zijn: zoeken naar win-win situaties, aandacht voor goede timing en consistentie in het beleid. Hieronder worden de succesfactoren uitgewerkt.
Integraal gezondheidsbeleid kansrijker in win-win situaties
De kans dat andere sectoren maatregelen nemen om gezondheid te beïnvloeden, is groter in situaties waar gemeenschappelijke belangen te vinden zijn: win-win situaties. Zo streeft bijvoorbeeld de sector Volkshuisvesting een prettige woning en woonomgeving na. Als dit bovendien gunstige effecten voor gezondheid oplevert, bestaat er een goede basis voor samenwerking tussen sectoren. Moeilijker wordt het wanneer beleidssectoren tegengestelde belangen hebben. Neem bijvoorbeeld het rook- en alcoholbeleid. Vooral de sectoren Economische zaken (werkgelegenheid) en Financiën (accijnzen) hebben hier andere belangen dan de volksgezondheidssector. Het aanpakken van het roken kan verlies aan arbeidsplaatsen opleveren voor de tabaksindustrie. Tegelijkertijd kunnen ook de inkomsten uit accijnzen voor de staat afnemen ().
Goede timing van belang bij vormgeven integraal gezondheidsbeleid
Een goede timing is van groot belang voor het succes van integraal gezondheidsbeleid. Uit onderzoek is gebleken dat de kans op en de bereidheid tot aanpassingen aanwezig is als het beleid nog op de tekentafel ligt (). Wel kan het zijn dat in een vroeg stadium van beleidsontwikkeling de plannen nog onvoldoende uitgewerkt zijn en de mogelijke gezondheidseffecten moeilijk in te schatten zijn. Later instappen in het beleidsproces daarentegen kan spaak lopen omdat de aangedragen gezondheidsinformatie dan als te laat en dus hinderlijk overkomt. De resultaten van een gezondheidseffectschatting bijvoorbeeld moeten beschikbaar zijn voor de besluitvorming over het beleidsplan is afgerond. Echter, de plannen moeten wel al zo concreet zijn dat een inschatting van de gezondheidseffecten mogelijk is. Hierin zal een balans moeten worden gevonden.
Consistentie in beleid belangrijk
Op nationaal niveau is wet- en regelgeving een krachtig instrument. Het succes van wetgeving is echter voor een belangrijk deel afhankelijk van de handhaving hiervan. Er mag bijvoorbeeld aan jongeren onder de zestien jaar geen alcoholhoudende drank worden verkocht. De 'Monitor Alcoholverstrekking Jongeren' wijst er herhaaldelijk op dat jongeren onder de wettelijk toegestane leeftijd alcohol veel gemakkelijker meekrijgen dan verkopers aangeven (). De monitor werd in 1999, 2001, 2003 en 2005 uitgevoerd en zowel jongeren als verkopers werden ondervraagd. Hoewel het aantal jongeren dat alcohol probeert te kopen daalt, blijft het aantal geslaagde kooppogingen hangen op ongeveer 85%. Onderzoek met zogenaamde 'mysteryshoppers' van 15 en 17 jaar bevestigt dit: in verschillende regio's werd in ruim 85% van de kooppogingen zonder problemen alcoholhoudende drank verkocht (). Een onderzoek van de Algemene Rekenkamer concludeerde in 2005 dat de handhavingscapaciteit voor leeftijdsgrenzennaleving niet toereikend was. Inmiddels is een uitbreiding van capaciteit doorgevoerd en er zijn plannen voor een uitbreiding van handhaving naar andere toezichthouders dan de (). Consistentie is ook van belang om ervoor te zorgen dat samenwerking tussen verschillende sectoren in de praktijk langdurig mogelijk blijft. De samenwerking tussen beleidssectoren is een voorwaarde om ook op uitvoerend niveau intersectoraal te kunnen werken. Wanneer integraal gezondheidsbeleid alleen aan concrete projecten gekoppeld wordt, en niet structureel geprogrammeerd is, is de kans op goede resultaten op de lange termijn kleiner.
